ԱՐԴԻԱԿԱՆ ԹԵՄԱՆԵՐ
  • ՌԴ-ն կխստացնի պատիժը ԵԱՏՄ-ից ալկոհոլի եւ ծխախոտի մաքսանենգ ներմուծման համար
    Ռուսաստանի ֆինանսների նախարարությունը մշակել է կառավարության որոշման նախագիծ՝ Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) այլ երկրներից ավելի քան 100 հազ․ ռուբլի արժողությամբ ալկոհոլային եւ ծխախոտային արտադրանքի ապօրինի ներմուծման համար քրեական պատասխանատվություն սահմանելու մասին: «Կոմերսանտ»-ի փոխանցմամբ՝ հարցը քննարկվել է ս․թ․ մայիսի 18-ին Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի նիստում՝ ՌԴ նախաձեռնությամբ։ Մասնավորապես, քննարկվել են առանց հարկերի վճարման ալկոհոլային եւ ծխախոտային արտադրանքը Ռուսաստանում անլեգալ շրջանառության մեջ
  • «Գազի ընդհանուր շուկայի ստեղծման մասին պայմանագիրը պատրաստ կլինի այս տարի և կուղարկվի ԵԱՏՄ անդամ երկրներին». Մյասնիկովիչ
    Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովը աշխատում է գազի ընդհանուր շուկա ստեղծելու մասին միջազգային պայմանագրի նախագծի վրա: «Արմենպրես»-ի հաղորդմամբ՝ այս մասին հունիսի 21-ին տեղի ունեցած ճեպազրույցի ժամանակ հայտնել է Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի (ԵՏՀ) կոլեգիայի նախագահ Միխայիլ Մյասնիկովիչը՝ ամփոփելով Բելառուսի գործարար համայնքի հետ հանդիպման արդյունքները: «Թեման առաջին տարին չէ, որ քննարկվում է, և մենք մեր առաջ խնդիր ենք դրել, որ այս տարվա ընթացքում փաստաթուղթը պատրաստ լինի և ուղարկվի անդամ երկրներին՝ ներպետական ընթացակարգերն իրական
  • ՄԱԿ. Երաշտը կարող է վերածվել հաջորդ համավարակի
    Ջրի սակավությունն ու երաշտը այն մասշտաբի վնաս կհասցնեն, որը համադրելի կլինի COVID-19-ի համավարակի հետ, ընդ որում՝ ռիսկերը արագորեն կաճեն գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացմանը զուգընթաց, հայտնում է Thomson Reuters Foundation-ը: «Երաշտը կարող է վերածվել հաջորդ համավարակի, եւ չկա դրա բուժման պատվաստանյութ»,- ՄԱԿ-ի զեկույցի հրապարակումից առաջ կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել է աղետների ռիսկի նվազեցման հարցով ՄԱԿ-ի հատուկ ներկայացուցիչ Մամի Միզուտորին: Ըստ զեկույցի՝ երաշտները 1998-2017թթ․ արդեն հանգեցրել են առնվազն 124 միլիարդ դոլարի տնտեսական կորուստների եւ առն
  • ՀԲ. Հայաստանը կլիմայի փոփոխության ռիսկի տեսանկյունից՝ Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի չորրորդ ամենախոցելի երկիրն է
    Կլիմայի փոփոխության նկատմամբ խիստ խոցելի վիճակում գտնվող Հայաստանը ձեռնամուխ է եղել անտառածածկ տարածքների ընդարձակմանը և անտառներից ածխածնի կրճատմանը՝ նվազեցնելով վառելափայտի պահանջարկը և ներդնելով կենսակայուն և անտառների կառավարման՝ կլիմային հարմարեցված հմտություններ։ ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության փոխանցմամբ, այս աշխատանքները նախատեսվում են ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (ՊԳԿ) անտառաբուծության ծրագրի միջոցով, որը Կանաչ կլիմայի հիմնադրամի (ԿԿՀ) կողմից ֆինանսավորվող առաջին լայնածավալ ծրագիրն
  • Հայաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիան գործարկել է «CDAօnline» հավելվածը
    Հայաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիան ստեղծել է «CDAօnline» հավելվածը, որտեղ հնարավոր է առցանց ստանալ տեղեկություններ արժեթղթերի հաշվից եւ փոխանցումների հանձնարարականներ տալ։ Հավելվածում ներդրողների եւ թողարկողների համար գործարկվել է նաեւ էլեկտրոնային քվեարկության՝ միջազգային ստանդարտներին համապատասխան մեխանիզմ, որն առաջինն է Հայաստանում։  «CDAօnline» հավելվածի միջոցով կարելի է տեղեկանալ ժողով հրավիրելու, դրա ժամկետների, օրակարգի մասին, ստանալ կից փաստաթղթերը, ժողովի ընթացքում հարցեր ուղղել թողարկողին (բաժնետիրական ընկերությանը)
  • Գերմանիայում սկսել են անբարեխիղճ հարկատուներով «զբաղվել»
    Գերմանիայի ֆինանսների նախարար Օլաֆ Շոլցը ակնկալում է բացահայտել մասշտաբային հարկային խարդախությունները՝ օգտագործելով Դուբայում Գերմանիայի քաղաքացիների ունեցվածքի մասին տվյալները, գրել է DW-ն: Գերմանիայի Դաշնային հարկային վարչությունը, ԳԴՀ ֆինանսների նախարար Օլաֆ Շոլցի անձնական ցուցումով, գնել է սկավառակ, որը պարունակում է «հարկերի հետ կապված տվյալներ Դուբայի Էմիրությունից»: «Խոսքը հնարավոր հարկային հանցագործությունները բացահայտելու մասին է: Հարկերից խուսափելը աննշան իրավախախտում չէ, այլ հանցագործություն է: Այս պարագայում զիջո
  • Թվային յուանը կարող է օգնել հարուստներին
    Իր թվային տարադրամը համաշխարհային մակարդակի դուրս բերելու հարցում Չինաստանի ծրագիրը, հնարավոր է, գտել է իր մեկնարկային կետը՝ Հոնկոնգում կապիտալի կառավարման ոլորտը, գրում է Bloomberg-ը: Անցած ամիս Չինաստանի Ժողովրդական բանկը հրապարակել է մանրամասն հրահանգներ Wealth Management Connect ծրագրի համար, որը թույլ կտա հարավ-արեւելյան մասերում որակավորված անհատական ներդրողներին ներդնել ընդհանուր առմամբ 150 միլիարդ յուան (23 միլիարդ դոլար) օֆշորներում հարեւան Հոնկոնգի եւ Մակաոյի բանկերի միջոցով: Երկու առանձնահատուկ վարչական շրջանների բնակիչները կօգնեն ներդնել ն
    Թեժ գիծ
    +374 (047) 959555
    Ճգնաժամի ազդեցությունն աշխատուժի միջազգային միգրացիայի և ոչ ֆորմալ զբաղվածության վրա

    Վահե
    ԲՈՒԼԱՆԻԿՅԱՆ 
    Տնտեսագիտության թեկնածու, դոցենտ

    Հիմնաբառեր. միջազգային միգրացիա, աշխատանքային միգրանտներ, ճգնաժամ, ոչ ֆորմալ զբաղվածություն,
    աղքատության մակարդակ

    Հոդվածում անդրադարձ է կատարվում ներկայիս համաշխարհային ճգնաժամի ազդեցությանն աշխատուժի միջազգային միգրացիայի և ոչ ֆորմալ (ոչ ձևական) զբաղվածության վրա: Վերլուծելով, մասնավորապես, մինչճգնաժամային, ինչպես նաև 2020 թ.-ի առաջին եռամսյակի համար կանխատեսվող համապատասխան ցուցանիշներն ըստ երկրների զարգացման համախմբի՝ հեղինակը կատարում է հետևյալ եզրակացությունը. ստացված արդյունքները բնորոշ են նաև Հայաստանի Հանրապետությանը, քանի որ մինչճգնաժամային ժամանակահատվածի ցուցանիշները հիմնականում համապատասխանում են ՀՀ համանման ցուցանիշներին:


    Միջազգային միգրացիան շուկայական տընտեսակարգին բնորոշ՝ օբյեկտիվ գործընթաց է, որի տնտեսական ազդեցությունը զգալի է աշխատաշուկայի կառուցվածքի վրա: Սակայն, միջազգային միգրացիայի ներգործությունը մեծ է նաև սոցիալական, ժողովրդագրական և հոգեբանական առումներով ինչպես դոնոր, այնպես էլ ընդունող երկրների վրա: Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության (IOM) 2020 թ. զեկույցի համաձայն՝ 2019 թ.-ին աշխարհում գրանցվել է 272 միլիոն միգրանտ (գծապատկեր 1):
    Համաձայն ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական հարցերի դեպարտամենտի (UN/DESA) տրամադրած ցուցանիշների՝ 2017 թ. 258 միլիոն միգրանտից 164 միլիոնը կամ մոտ 64%-ը աշխատանքային է (գծապատկեր 2):



































    Միանգամայն հասկանալի է, որ աշխատանքային ռեսուրսները, շուկայի օրենքներին համապատասխան, այսպես կոչված, մշտական «փնտրտուքի» մեջ են՝ փորձելով գտնել իրենց ունակությունների կիրառման առավել արդյունավետ վայրեր և ոլորտներ, ապահովել բարձր արտադրողականություն: Այս տեսանկյունից, պատահական չէ, որ նրանց մեծ մասը (մոտ 68%) իր «հանգրվանը», ի վերջո, գտնում է եկամըտի բարձր մակարդակ ունեցող կամ, պարզապես, զարգացած երկրներում:
    Վերջին ժամանակաշրջանում, պայմանավորված աշխատանքային միգրանտների կողմից դրամական փոխանցումների (մասնավոր տրասֆերտների) էական աճով, այս հիմնախնդրի վերաբերյալ մեծացել է հետաքրքրությունը (գծապատկեր 3, 4):




































    Ինչպես երևում է գծապատկեր 3-ից, աշխատանքային միգրանտներ ընդունողների և դրամական փոխանցումներ իրականացնողների առաջին տասնյակում հիմնականում բարձր եկամուտ (high-income) ունեցող երկրներն են (բացառությամբ Ռուսաստանի և Չինաստանի), մինչդեռ աշխատանքային միգրանտներ «ապահովող» դոնորների և դրամական փոխանցումներ (մասնավոր տրանսֆերտներ) ստացողների առաջին տասնյակում (գծապատկեր 4)՝ հիմնականում միջինից ցածր եկամուտ ունեցող երկրները (բացառությամբ Գերմանիայի և Ֆրանսիայի՝ high-income, Մեքսիկայի և Չինաստանի՝ upper-middle income):
    Միաժամանակ, պետք է նշել, որ, ըստ տարբեր հաշվարկների, ՏՀԶԿ (OECD) երկըրներում աշխատանքային միգրանտների մոտ 30%-ը ոչ ֆորմալ զբաղվածներնեն: Աշխատանքի միջազգային կազմակերպությունը (ԱՄԿ) առաջարկում է ոչ ֆորմալ վարձու աշխատողների մեջ հաշվի առնել բոլոր նրանց, որոնց գործատուն չի տվել սոցիալական երաշխիքներից (սոցվճար, վճարովի արձակուրդ, անաշխատունակության նպաստ և այլն) թեկուզ և մեկը` անկախ աշխատանքային պայմանագրի բնույթից (գրավոր պայմանագիր, բանավոր համաձայնություն): Համաշխարհային տնտեսության ճգնաժամի փուլում, որը պայմանավորված է COVID-19-ի պատճառած վնասներով, ոչ ֆորմալ զբաղվածների սոցիալական վիճակը վատթարանում է ավելի արագ տեմպերով: Ներկայիս ճգնաժամն աննախադեպ ազդեցություն ունեցավ երկրների տնտեսական գործունեության և աշխատաժամանակի տևողության վրա: 2020 թ.-ի առաջին եռամսյակում աշխատատեղերի արգելափակման (lockdown) հետևանքով ամբողջ աշխարհում կրճատվեց աշխատաժամանակի մոտ 4,5%-ը, որը հավասար է մոտ 130 միլիոն աշխատատեղի (լրիվ աշխատաժամանակով): Այս ազդեցությունը հիմնականում  թիրախավորեց միջինից ցածր եկամուտ ունեցող երկրների 80% (այս խմբում է նաև Հայաստանի Հանրապետությունը) և ցածր եկամուտ ունեցող երկրների 68% ոչ ֆորմալ զբաղվածներին (գծապատկեր 5):



































    Եվ դա այն պարագայում, երբ աշխարհում այդ ցուցանիշը 47% է: Գծապատկեր 6-ում ներկայացված է COVID-19-ի կործանարար ազդեցությունը տնտեսությունում ոչ ֆորմալ զբաղվածների վրա (ըստ երկրների խմբերի): Մասնավորապես՝ ամբողջ աշխարհում ոչ ֆորմալ զբաղվածների եկամուտները նվազել են 60%-ով, ընդ որում, բարձր եկամուտ ունեցող երկրներում՝ 76%-ով, միջինից բարձր եկամուտ ունեցող երկրներում՝ 28%-ով, ցածր և միջինից ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում՝ 82%-ով (այդ թվում՝ ՀՀ-ում):
    Գծապատկեր 7-ում ներկայացված է COVD-19-ի ազդեցությունը ոչ ֆորմալ զբաղվածների աղքատության մակարդակի վրա (2020 թ. առաջին եռամսյակ): Ակնհայտ է, որ ճգնաժամի հիմնական «տուժողները» բարձր, ինչպես նաև ցածր և միջինից ցածր եկամուտ ունեցող երկրներն են, համապատասխանաբար՝ 65% և 76%:
    Եզրակացություն: Հոդվածում կատարված վերլուծության և կանխատեսման արդյունքները կարող են վերաբերել նաև Հայաստանին, քանի որ մինչճգնաժամային ժամանակահատվածի համար բերված ցուցանիշները հիմնականում համապատասխանում են ՀՀ նմանատիպ ցուցանիշներին: Մասնավորապես.
    - Համաձայն ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների՝ 2018 թ.-ին միգրացիոն գործընթացներում (ներքին և արտաքին) ներգրավված է եղել շուրջ 137,7 հազ. մարդ, որից 80.6%-ը՝ միջպետական միգրանտ՝ 110,442 մարդ, ինչը տվյալ տարվա ՀՀ մշտական բնակչության մոտ 3.7%-ն է:
    - Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեն չի հրապարակում ընդհանուր միգրանտների
    մեջ աշխատանքային միգրանտների քանակը, հիմք ենք ընդունել առաջնային հարցումների հիման վրա ստացված տվյալները՝ 76,8%14: 
    - Եթե ընդունենք, որ բոլոր ինքնազբաղվածներն աշխատում են ոչ ֆորմալ դաշտում և հաշվի առնենք վարձու աշխատողների ոչ ֆորմալ զբաղվածության մակարդակը, ապա Հայաստանում ոչ ֆորմալ զբաղվածության մակարդակը մոտ 46 տոկոս է:
    - 2018 թ. աշխատանքային միգրանտների մոտ 92%-ը, որպես նպատակային, ընտրել է միջինից բարձր (Ռուսաստան՝ 89,9%) և բարձր (2%) եկամուտ ունեցող երկրները:
    Վերջին տարիներին ՀՀ արտագաղթի ցուցանիշներում, ի տարբերություն 1990-ական թվականներին տեղի ունեցած մըշտական արտագաղթի, գերակշռում է աշխատանքային միգրացիան, որն արդեն իսկ դրական երևույթ է: Ուստի անհրաժեշտ է, որ ներկայում կառավարությունը հստակ ծրագրեր իրականացնի տնտեսության իրական հատվածում պետական կապիտալ ծախսերի ավելացման ուղղությամբ: Կարճաժամկետում այդպիսի քաղաքականությունը հնարավորություն կտա որոշ չափով փոխհատուցելու ներկայիս ճգնաժամային պայմաններում արտերկրից ստացվող մասնավոր տրանսֆերտերի ծավալների կրճատումը: Միաժամանակ, նման մոտեցումը կնպաստի միջին որակավորմամբ աշխատուժի միգրացիայի էական կրճատմանը երկարաժամկետում: