ԱԿՏՈՒԱԼ ԹԵՄԱՆԵՐ
  • Գիտնականները հայտնում են, որ Մարսի առաջին բնակիչները պետք է հրաժարվեն երեխաներ ունենալուց
    Մարսի գաղութացման ծրագրի շրջանակներում կարմիր մոլորակի առաջին բնակիչներն ստիպված կլինեն երկու նշանակալի զոհողություն անել՝ հրաժարվել սերնդի շարունակությունից և ինտիմ հարաբերություններից, եթե դա անհրաժեշտ չէ ողջ թիմի գոյատևման համար: Այս մասին հայտնում է РИА Новости-ն՝ վկայակոչելով գիտական ամսագիրը:«Իհարկե, ինքնավար գաղութների գոյությունը Մարսի վրա անհնար կլինի առանց սերնդի շարունակության հնարավորության: Մյուս կողմից՝ այդ գործն իրականացնելը կհանգեցնի մի շարք անլուծելի խնդիրների»,- հայտնում են Բրազիլիայի կենսագիտությունների ազգային
  • Դանիան և Շվեդիան նախատեսում են առաջին միջազգային մետրոն կառուցել
    Դանիական Կոպենհագենն ու շվեդական Մալմեն մետրոյի գծի շինարարություն են նախատեսում, որը միացնելու է երկու քաղաքները Էրեսուն նեղուցի միջով։ Այս մասին հաղորդում է The Local-ը։ Երկու քաղաքների քաղաքապետերը մամլո ասուլիսի ժամանակ հայտարարել են, որ մետրոն կարող է կառուցվել 2035 թվականին։ Տրանսպորտային գիծը աշխատատեղեր է ապահովելու, կրճատելու է երթևեկության ժամանակը և մեծացնելու է ներդրումային ներուժը։Նախնական տվյալներով, մետրոյի գնացքը մեկնելու է ամեն մեկ ու կես րոպեն մեկ, երկու քաղաքների միջև ուղևորության ժամանակը 23 րոպե է կազմելու, երկու անգամ
  • Աշխարհի ամենաբարձրադիր ռեստորանը կբացեն Հիմալայներում
    Չորս շեֆ խոհարարներից բաղկացած խումբը փորձում է համաշխարհային ռեկորդ սահմանել՝ բացելով ամենաբարձրադիր ռեստորանը։ Այն կտեղակայվի 3536 մետր բարձրության վրա, Հիմալայներում՝ Էվերեստի բազային ճամբարում։Խոհարարները Նեպալի Լուկլա քաղաքից 8-օրյա արշավի կմեկնեն, իսկ այժմ 10 անվախ կամավորներ են փնտրում (ապագա ռեստորանի այցելուներին), որոնք պատրաստ են իրենց միանալ։Արտասովոր ճամփորդությունը կավարտվի Էվերեստի բազային ճամբարում գինիներով և 7 տեսակի ուտեստից բաղկացած ընթրիքով։ Կազմակերպիչների խոսքով՝ լեռ մագլցելու ամենամեծ խնդիրը բարձրությունն է, ո
  • Գիտնականները ստեղծել են աշխարհում ամենաարագ ջրատաքացուցիչը
    Ֆիզիկոսների միջազգային խումբը կարողացել է տաքացնել ջուրը՝ հասցնելով մինչև 100 հազար աստիճանի՝ ընդամենը 0,000000000000075 վայրկյանում:Ջուրը տաքացնելու ավանդական միջոցի դեպքում մարդը ստիպում է նրա մոլեկուլներին տեղաշարժվել՝ շարժման արագության աճմանը զուգընթաց: Գիտնականները XFEL լազերից ջրատաքացուցիչ են ստեղծել, որն այլ սկզբունքով է գործում: Հեղուկը եռման վիճակի հասցնելու ամենաարագ միջոցն աշխարհում ռենտգենների հզոր փնջի միջոցով ատոմների միջև կապերը քանդելն է: Մասնիկները սկսում են շարժվել աննախադեպ արագությամբ՝ տաքացնելով ջուրը մինչև 100 հազար աստ
  • «Թուրքիայի սնանկացումը սկսվել է». հայտնի տնտեսագետ
    Հայտնի մակրոտնտեսագետ Ռասել Նեփյերը շվեցարական առաջատար «Neue Zürcher Zeitung» պարբերականին տված հարցազրույցի ընթացքում վատատեսական կանխատեսումներ է արել Թուրքիայի տնտեսության համար:Ըստ Նեփյերի կանխատեսումների՝ Թուրքիայում կրկնվելու է 1980-ականների իրավիճակը՝ առաջացնելով խորը ճգնաժամ:«Թուրքիայի սննկացումը սկսվել է»,- ասել է հայտնի տնտեսագետը՝ ավելացնելով, որ ամենաուշը ընտրություններից հետո (ս/թ հունիսի 24-խմբ.) թուրքական լիրայի արժեզրկումը ահագնացող չափերի կհասնի, ինչի հետևանքով Թուրքիան չի կարողանա վճարել 400 մլրդ դոլարի հասնող պարտքը: Տնտեսագ
  • Google-ն իր աշխատակիցներին պաշտոնապես թույլատրել է «զայրացած լինել»
    Google կորպորացիայի էթիկայի կոդեքսից հանվել է հայտնի Don’t be evil դրույթը, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «Մի եղիր զայրացած»: Այս կետը 18 տարի առաջ ավելացվել էր ընկերության ինժեներ Փոլ Բաքհայթի կողմից: 2018-ին «Մի եղիր զայրացած» կետը անհետացել էր ընկերության կայքում տեղադրված տեքստից:Այսպիսով, Google-ը պաշտոնապես թույլատրել է իր աշխատակիցներին «զայրացած լինել»:Աշխատակիցների վարքագծի նկատմամբ այս պահանջի անհետացումը ամենայն հավանականությամբ կապված է 2015 թվականին կորպորացիայի՝ Aplhabet կազմակերպության ենթակայության տակ անցնելու հետ: Այդ ժամանակ կարգախոսը
  • Ethereum կրիպտոարժույթը կարող է փլուզվել համակարգչային խաղերի պատճառով
    Երկու հայտնի խաղերը ծանրաբեռնել են Ethereum կրիպտոարժույթով գործարքների ցանցը, ինչի պատճառով օգտվողները չեն կարողանում գործարքներ իրականացնել վիրտուալ միջոցներով , փոխանցում է IZ.ru-ն: Cryptokitties եւ Ether Shrimp Farm ապակենտրոնացված հավելվածներն առաջին և երկրորդ տեղերն են զբաղեցրել համացանցում:Խաղերի գործարկումից մի քանի շաբաթ առաջ, որոնց էությունը վիրտուալ կատուններն եւ մանր ծովախեցգետիններն են, օգտագործողները դրանց համար ավելի քան 3 միլիոն դոլար էին ծախսել: Ընդ որում, Ethereum-ն այնքան էր ծանրաբեռնվել, որ կրիպտոարժույթով փոխանցումների 13 տոկոսի դեպքում 
    Թեժ գիծ
    +374 (047) 959555
    Արդի հայ քաղաքական միտքը նոր մարտահրավերների պարտադրանքի առջև

    ՍԻՐԱԿ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
    ՀՊՏՀ իրավագիտության և քաղաքագիտության ամբիոն


    Նախորդ հազարամյակի ընթացքում քաղաքական հայանպաստ մտքի բացակայության պայմաններում բարոյական ըմբռնումների վրա հիմնված և մշտապես դրսևորված պաշտպանական ռազմավարությունը պարտադիր կերպով անհրաժեշտ է փոխարինել XXI դարի հայ քաղաքագիտական համակարգված մտքի քարոզչականհարձակողական ռազմավարությամբ: Հայաստանի Հանրապետությունը, Արցախի հետ միասին, երբեք չի կարող ունենալ երաշխավորված ապագա, եթե առաջիկա երկու տասնամյակների ընթացքում չկայանա որպես տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական գործոն:

    Հիմնաբառեր. աշխարհաքաղաքականություն, քաղաքական մարտահրավեր, ռազմավարություն, ռազմաքաղաքական գործոն, գոյատևման ռազմավարություն, զարգացման ռազմավարություն, քարոզչական ռազմավարություն

    Համապարփակ հայացք ձգելով արցախյան ազգային-ազատագրական պայքարի ընթացքի և անկախ պետականության կայացման բարդ ու հակասական գործընթացների վրա` համոզվում ենք, որ մեզանում եղել են և այժմ էլ կան քաղաքականության մեջ պատրանքներին և բարոյականությանն ապավինելու բազմաթիվ փորձեր, որոնց համար ընդհանրապես բացակայում են պատմական հիմքերը:
    Վերը նշված խնդրի խոր ու համակողմանի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ հարկավոր է ազգովին փոխել վերաբերմունքը քաղաքական պատ րանքների ու բարոյական հաղթանակների մասին մտացածին ու սին առասպելների նկատմամբ և, աշխարհաքաղաքական նոր պահանջների էությունն ըմբռնելով, քաղաքական որակապես նոր մտքի գործադրումով փորձել դիմագրավել ներկա փուլի տարաբնույթ մարտահրավերներին:
    Առաջին խնդրի լուծումը, որը ծառացած է հայոց քաղաքական մտքի առջև, այն է, որ հարկավոր է պայմանականորեն տարանջատել համաշխարհային մասշտաբով և տարածաշրջանային մակարդակով ընթացող աշխարհաքաղաքական բնույթի գործընթացների հիմնական ուղղություններն ու զարգացումները: Երկրորդ հիմնահարցը, որը ևս լուծում է պահանջում, այն է, որ, որոշակիորեն ճանաչելով և իմաստավորելով համընդգրկուն մարտահրավերները, անհրաժեշտ է որոշակիացնել տարածաշրջանային այն հնարավոր քաղաքական զարգացումները, որոնք պայմանավորված են համաշ-
    խարհային գործընթացներով և անմիջականորեն կամ էլ միջնորդավորված մեխանիզմներով ներգործում են տարածաշրջանային ներկա կամ հնարավոր իրողությունների կայացման վրա: Երրորդ` հայ հավաքական քաղաքական միտքը պետք է ճշգրտի, թե որո՞նք են հայ ժողովրդի գոյատևման և զարգացման ռազմավարական շահերից բխող առաջնահերթությունները: Հարկ է հստակեցնել Հայաստանի տեղն ու դերը, ինչպես նաև հետագա անելիքներն այս տարածաշրջանում:
    Հարց է առաջանում. որո՞նք են աշխարհաքաղաքական այն նոր մարտահրավերները, որոնց բարեհաջող դիմակայելու նպատակով Հայաստանը, Արցախը և Սփյուռքը պետք է համատեղ ջանքերով և ուժերով մշակեն քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և հոգևոր-մշակութային բնույթի այնպիսի անընկալունակություն (իմունիտետ), որը հայ էթնոսի խոցելիության աստիճանը կհասցնի նվազագույնի:
    Այժմ փորձենք արտահայտել մի քանի նկատառումներ Հայաստանին և Արցախին սպասվող քաղաքական մարտահրավերների վերաբերյալ:
    1. Բազմաբևեռ աշխարհի ձևավորման նախաշեմին, մասնավորապես փոքր և միջին ներուժ ունեցող երկրների համար, բազմավեկտոր աշխարհաքաղաքական կողմնորոշումների փուլը, ըստ իս, առաջիկա 10 կամ 15 տարիների (հնարավոր է` ավելի շուտ) ընթացքում անխուսափելիորեն կմոտենա իր տրամաբանական ավարտին:
    Ինչպես հայտնի է, ԽՍՀՄ-ի կողմից ղեկավարված Վարշավայի ռազմաքաղաքական դաշինքի փլուզումից հետո աշխարհը դարձավ միաբևեռ, որի հետևանքով մարդկության անվտանգ ապագայի հեռանկարի հնարավորությունները չնվազեցին: ԱՄՆ-ը, մնալով միակ գերտերությունն աշխարհում, իր կողմից ղեկավարվող ՆԱՏՕ-ի հետ միասին գրեթե մշտապես քաղաքական խանդով է արձագանքում աշխարհի մյուս հզոր երկրների` նոր ուժային կենտրոններ ձևավորելու փորձերին: Այդուհանդերձ, Եվրոմիության, Ռուսաստանի, Չինաստանի, Ճապոնիայի կողմից աշխարհաքաղաքական նոր բևեռներ ձևավորելու փորձերը նույնպես ակնհայտ են: Գաղտնիք չէ նաև, որ Եվրոպական միությունը ցանկանում է ինչ-որ ձևերով ազատվել ԱՄՆ-ի գերակա ներկայությունից Հին մայրցամաքում, իսկ Ռուսաստանը վերջին տասնամյակում անընդհատ ձգտում է իր երբեմնի ազդեցությունը վերականգնել և ընդլայնել հետխորհրդային գրեթե բոլոր պետություններում և, նույնիսկ, «երրորդ աշխարհում»: «Եվրոպան, որը, թերևս, փորձում է տնտեսական ոլորտում մրցակից դառնալ ԱՄՆ-ին, ոչ քիչ ժամանակ անց կհասնի միավորման այնպիսի աստիճանի, որը թույլ կտա մրցակցել ամերիկյան «անիվների» հետ: Իրեն հատկացված աշխարհաքաղաքական տարածությունից դուրս եկավ նաև Ճապոնիան, որը մի ժամանակ ստանձնել էր հաջորդ գերտերության դերը:
    Չնայած իր տնտեսական լուրջ հաջողություններին, Չինաստանը, այդուհանդերձ, երկու սերունդների կյանքի ընթացքում դեռ կմնա աղքատ երկիր, միաժամանակ նրան սպասում են լուրջ քաղաքական բարդություններ:
    Ռուսաստանն արդեն վազքի մասնակից չէ: Կարճ ասած` Ամերիկան չունի և առաջիկայում էլ չի կարող ունենալ որևէ հակակշիռ ամբողջ աշխարհում»,-ակնհայտ վստահությամբ նշում է Զ. Բժեզինսկին:
    Հայաստանը, ինչպես հայտնի է, քաղաքական անկախություն ձեռք բերելուց հետո վարում է բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականություն: Հարկ է նկատել, որ նման արտաքին քաղաքականությունը հիմնականում իրեն արդարացնում է, քանզի դեռևս բազմաբևեռ աշխարհի ձևավորման փորձեր են արվում. դա ավարտված-կայացած իրողություն չէ:
    Երկարաժամկետում (15−20 տարիների ընթացքում) զարգացող երկրները այս կամ այն չափով ու ձևերով անխուսափելիորեն կդաշնակցեն ապագայում ձևավորվելիք աշխարհաքաղաքական որևէ բևեռի հետ: Ուստի, որպեսզի Հայաստանը խուսափի ապագա աշխարհաքաղաքական կողմնորոշմանն առնչվող արտաքին ու ներքին հնարավոր քաղաքական ցնցումներից, պետք է հենց ներկա փուլում նախապատրաստվի ապագայում սպասվելիք համաշխարհային վերադասավորումներին: Այլ կերպ ասած` այն երկիրը կարող է շահող դուրս գալ ապագա արտաքին քաղաքական վերադասավորումների լաբիրինթոսից, ով ներկայումս արդեն հայեցակարգային մակարդակում, ապագա աշխարհաքաղաքական ռազմավարական շահերի բախման համատեքստում, հնարավորինս ճիշտ կորոշի համապատասխան բևեռը կամ ուժային կենտրոնը, որին էլ ուղղված կլինի նրա աշխարհաքաղաքական կողմնորոշումը: «Նոր իրադրությունը արմատապես տարբերվում է անցյալում եղածից և ներկայացնում է ուժերի դասավորության սկզբունքային փոփոխություններ, իմա` ընթանում են ինչպես քաղաքական, այնպես էլ միջազգային ֆինանսատնտեսական հարաբերությունների նոր ճարտարապետության ձևավորման գործընթացներ, որոնք պետք է համապատասխանեն նոր իրողություններին» ,− նշում է հայտնի ռուս քաղաքագետ Ի. Վասիլենկոն:
    Հակառակ պարագայում, եթե որևէ երկիր չունի գիտականորեն հիմնավորված և ապագային միտված պետական ռազմավարական շահերի պաշտպանության վերաբերյալ հայեցակարգ, ապա աշխարհաքաղաքական մարտավարական շահերի համար մղվող պայքարում կարող է անդառնալիորեն լուրջ կորուստներ ունենալ:
    2. Ներկայումս ընթացող համընդգրկուն և բազմաբևեռ աշխարհի ձևավորման գործընթացներում նկատելի են հետաքրքիր, երբեմն նաև խորամանկ միտումներ: Այսինքն` որպեսզի ակնհայտ չլինեն մեկ կամ մի քանի ուժային կենտրոնների կողմից կառավարվող համաշխարհային ծավալի գործընթացների իմաստն ու նպատակը, ազդեցության ոլորտների բաշխմանն ու վերաբաշխմանն ուղղված քաղաքական-դիվանագիտական գործողությունները տեղափոխվել են տարածաշրջանային (ռեգիոնալ) տարբեր  մակարդակներ: Ուստի պատահական չէ, որ երկրագնդի տարբեր ծայրերում տեղային (լոկալ) բնույթի բախումները փորձում են լուծել ոչ միայն հակադրվող կողմերի մասնակցությամբ, այլև տարածաշրջանային, այսպես կոչված, «գերտերությունների» («խաղացողների») օգնությամբ: Իսկ վերջիններս էլ նման դեպքերում ձգտում են իրենց ազգային-պետական ռազմավարական շահերը հմտորեն համադրել գերտերությունների հետապնդած աշխարհաքաղաքական շահերի հետ` տարածաշրջանի այս կամ այն երկրի (երկրների) հաշվին «պոկելով» ոչ իրենց պատկանող «փայաբաժինը»: Այս համատեքստում նշենք, որ տարածաշրջանային բարդ ու հակասական նման զարգացումների պայմաններում, ինչպես վկայում է պատմությունը, հիմնականում շահեկան դիրքում կարողանում հայտնվել դիվանագիտական մեծ փորձ ունեցող մեր հարևանը` Թուրքիան:
    Ինչպես վերն ասվեց, տարածաշրջանային բախումները, հիմնականում միայն հակառակորդ կողմերի միջոցով չեն լուծվում: Այսինքն` երկրագնդի այս կամ այն մասում ծագած կոնֆլիկտը կարող է, այսպես կոչված, «մաքուր» տարածաշրջանային բնույթ չկրել: Դա կարող է ծագել «մաքուր» տեղային նախադրյալների առկայության պայմաններում, սակայն լուծմանն առնչվող հարցերի դասակարգման ու համադրման գործընթացները զարգանան տվյալ տարածաշրջանից դուրս:
    Հայաստանի աշխարհագրական ներկայիս տարածքը դժվար է բարենպաստ համարել: Սակայն, միաժամանակ, կարելի է արձանագրել այն իրողությունը, որ ամեն մի աշխարհագրական տարածք, իր թերություններով հանդերձ, օժտված է նաև բազմաթիվ առավելություններով: Հասկանալի է, որ օբյեկտիվ իրողություններից դժգոհելը անօգուտ զբաղմունք է: Պարզապես հարկավոր է առավելագույնս օգտվել աշխարհագրական այն տարածքից, որտեղ գտնվում է Հայաստանը: Քաղաքական փիլիսոփայությունը գործնականում փաստում է հետևյալը. որքանով որ մեծ երկիրը կարող է դառնալ փոքր, այդքանով էլ, աշխարհաքաղաքական հանգամանքների որոշակի դասավորության պայմաններում, փոքրը կարող է ընդարձակվել և հաստատվել որպես մեծ պետություն (պատմությունը տվել է բազում օրինակներ): Քաղաքականության մասին հայտնի է հետևյալ ասույթը. «Քաղաքականությունը հնարավորի արվեստ է»: Սակայն սա կարելի է նաև այլ տեսանկյունից ձևակերպել. «Քաղաքականությունը անհնարինը հնարավոր դարձնելու արվեստ է»: Կարծում եմ, որ մենք` հայերս, ստիպված ենք ղեկավարվել երկրորդ տարբերակով, քանզի մեր ազգի առջև ծառացած բազում հիմնահարցերի հայանպաստ լուծումները հրամայաբար պահանջում են հենց այդ սկզբունքի հետևողական գործադրում:
    Պետության գոյության պահպանումը և հզորության ապահովումը գործնականում իրականացվող քաղաքականության արդյունք է: Պետության կործանումը տվյալ ժամանակաշրջանի պահանջները ոչ համարժեքորեն և ոչ ճկուն իրականացվող քաղաքականության հետևանք է: Իսկ պետականությունը կորցրած ազգը դարերի ընթացքում ոչ թե ապրում ու զարգանում է, այլ պարզապես գոյատևում Է առանձին-առանձին հատվածներով: Ընդ որում, գոյատևում են ոչ միայն հայրենի հողի վրա ապրողները, այլև օտար երկրներում սփռվածները: Այսինքն` ազգային պետության կործանումից հետո կորցրինք նաև պատմական հայրենիքի գերակշռող հատվածը, և հայ ազգի թվակազմը նվազեց թե′ դարերի ընթացքում իրականացված բազում ցեղասպանությունների և թե′ օտար երկրներում ուծացումների պատճառներով:
    Միաժամանակ, դարեր շարունակ ամբողջ աշխարհում սփռված հայերի տաղանդը նպաստել և ծառայել է օտար պետությունների ռազմական, տնտեսական և հոգևոր-մշակութային տարբեր ոլորտների զարգացման ու հզորացման գործին:
    3. Եթե ընդհանրացնենք նախորդ հազարամյակում հայ ազգի կեցության ձևը, ապրելու կերպը, եղանակը, ապա դա կարելի է բնութագրել իբրև գոյատևման ռազմավարություն: Սակայն եթե նախորդ դարերը հայ ազգի համար եղել են ընդամենը գոյատևման ժամանակաշրջաններ` հիմնված աշխատասիրության և սեփական տեսակը բոլոր հնարավոր միջոցներով պահպանելու կենսական բնազդի վրա, ապա XXI դարը պիտի հայի տեսակի համար դառնա քաղաքական մտքի զարթոնքի դարաշրջան: Իսկ ավելի հստակ` հայոց անկախ պետության գոյության պայմաններում հարկավոր է ստեղծել բոլոր նախադրյալները, որպեսզի հայ ազգը գոյատևման ռազմավարությունից վերջապես անցում կատարի զարգացման և հզորացման ռազմավարության իրականացման դարաշրջան: Ինչպես վկայում է արևմտյան զարգացած երկրների հարուստ փորձը, զարգացման ռազմավարության հիմնական երաշխիքը կարող է լինել հայոց քաղաքագիտական համակարգված մտքի ձևավորման խնդրի լուծումը, որը մեզանում դեռևս բացակայում է: Ամբողջ հարցն այն է, որ մենք պետք է կարողանանք ազգովի, բարձր պատասխանատվությամբ գնահատել պատմության կողմից մեզ տրված չափազանց սուղ ժամանակահատվածը` կառուցելու անկախ և հզոր պետականություն` նաև Սփյուռքի ամենաակտիվ աջակցությամբ: «Ամէն ժողովուրդ իր ուսերի վրա է կրում իր պատմական բախտի բեռը: Նուազ ոգելից եւ խոստումնալի է այն ժողովուրդը, որը գնալով չի երիտասարդանում հոգեպես, որին պակասում է իր պատմական առաքելութեան գիտակցությունը»,− միանգամայն ճշմարտացիորեն նկատել է հայոց քաղաքական մտքի ռազմագետը` Գարեգին Նժդեհը:
    Գուցե եկել է պատմական այն հրամայական պահը, երբ համատեղ ուժերով և հայոց նաև քաղաքագիտական մտքի օգնությամբ պետք է փորձել ձևավորել Նժդեհի պատգամած «պատմական առաքելության գիտակցությունը» և բացահայտել, թե որտեղ է թաքնված հայի հզորության հոգևոր աղ-
    բյուրը, որը հարկ է ծառայեցնել հայրենիքի հզորացման գործին: Սա այն դեպքում, երբ, ինչպես դարեր առաջ, այնպես էլ ներկա փուլում համաշխարհային քաղաքականությունը շարունակում է հենվել միմյանց լրացնող հետևյալ երեք սկզբունքների վրա.
    1. Ստատուս քվոյի պահպանման քաղաքականություն, որի հիմնական նպատակը բոլոր միջոցներով միջազգային հարաբերություններում ամբողջապես կամ էլ առանձին տարածաշրջանում մինչև տվյալ
    պահը ունեցած իշխանության պաշտպանությունն է, իսկ հնարավորության դեպքում նաև ազդեցության սահմանների ընդարձակումը:
    2. Համաշխարհային տիրապետության հաստատման քաղաքականություն, որն արտահայտվում է հետևյալ կերպ. ձգտել աշխարհում կամ էլ առանձին տարածաշրջանում փոխել գոյություն ունեցող իշխանության կամ ազդեցության հարաբերակցությունը, այսինքն` հնարվորության դեպքում հիմնովին կամ էլ մասամբ վերաձևել աշխարհի
    քաղաքական քարտեզը:
    3. Հեղինակության, վարկանիշի ամրապնդման քաղաքականություն, որի կարևորությունը գործնականում աննշան է, քանզի, վերջին հաշվով, ծառայեցվում է կամ ստատուս քվոյի ամրապնդմանը, կամ էլ, այսպես կոչված` կայսերապետական քաղաքականության իրականացմանը: Համենայնդեպս, հայ-ադրբեջանական քաղաքական, դիվանագիտական և քարոզչական հակամարտության ավելի քան քսան տարիների փորձը ցույց է տալիս, որ, ըստ էության, միայն աշխարհաքաղաքական շահեր հետապնդող հզոր տերություններն են առայժմ բծախնդիր հետևողականություն ցուցաբերում վերոհիշյալ երեք սկզբունքների կիրառման նկատմամբ աշխարհում` ընդհանրապես, իսկ տվյալ տարածաշրջանում` մասնավորապես:
    Վերը նշված երեք աշխարհաքաղաքական հաստատումներից բխող հրամայական պահանջը կարևորելու տեսանկյունից առաջարկում ենք հետևյալը.
    1. Հարկավոր է հայոց պետական քաղաքական մտքի օգնությամբ ճշգրտել, թե Հայաստանը աշխարհաքաղաքական ինչպիսի չափումների պայմաններում պիտի գտնվի և գործի:
    2. Աշխարհաքաղաքական և տարածաշրջանային զարգացումների հիմնական միտումների հեռահար նպատակները հնարավորինս օբյեկտիվ հասկանալու համար անհրաժեշտ է համակարգել նման խնդիրներով զբաղվող գիտահետազոտական կենտրոնների քաղաքագիտական միտքը:
    3. Հայաստանի ռազմավարական շահերի խոր իմացության հիման վրա պետք է մշակել աշխարհաքաղաքական այն չափումները, որոնք ուղղակի ածանցված չեն լինի տարածաշրջանային տարաբնույթ և անկանխատեսելի զարգացումներից, այլ, ընդհակառակը, կդարձնեն դրանք մեզ համար հնարավորինս կանխատեսելի:
    Նախորդ հազարամյակի ընթացքում քաղաքական հայանպաստ մտքի բացակայության պայմաններում բարոյական ըմբռնումների վրա հիմնված և մշտապես դրսևորված պաշտպանական ռազմավարությունը պարտադիր կերպով անհրաժեշտ է փոխարինել XXI դարի հայ քաղաքագիտական համակարգված մտքի քարոզչական-հարձակողական ռազմավարությամբ: Մեր խորին համոզմամբ` Հայաստանի Հանրապետությունը, Արցախի հետ միասին (անշուշտ, նաև Սփյուռքի օգնությամբ), երբեք չի կարող ունենալ երաշխավորված ապագա, եթե առաջիկա երկու տասնամյակների ընթացքում չկայանա որպես տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական գործոն:
     «Ազգային ոգի,− ահա΄ գերագոյն հերոսը, միա΄կը, մեր պատմութեան անիւը դարձնող, մեր հաւաքական ճակատագիրը վարող հերոսը: Էսպէս միայն դա է գործում պատմութեան մեջ եւ պատմութեան համար:
    Անհայտ հերոսներն ոչ այլ ինչ են, եթե ոչ միայն անձնաւորողներն այդ ոգո′ւ»,− գրում է Գարեգին Նժդեհը:
    Նժդեհի երազած ազգային ոգու և հայոց քաղաքական-քաղաքագիտական հասուն ու գրագետ մտքի անքակտելի դաշինքը միայն կարող է ամուր հիմքեր ստեղծել Հայաստանի` տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական գործոն դառնալու և երաշխավորված ապագա ունենալու համար: 







    -